Aile İçi İletişim Rehberi
Makul Çözüm Prof. Dr. Nevzat Tarhan’ın kaleminden, aile içi ilişkilerde yaşanabilecek sorunlara çözüm önerileri sunan bir başvuru kaynağı. Aile içinde sağlıklı ilişkiler kurabilmenin yolunu karşılıklı anlayış ve sevgi-saygı güven bağında gören yazar,

Bilinçli birlikteliğin ödülü genelde kendi içerisindedir. İlk ödül içimizde hissettiğimiz uyumdur. Aynı orkestrada olanlar; uyumlu olmanın aynı müzik ahenginde titreşmek olduğunu bilirler. Bir orkestrada hiçbir enstrüman diğerlerinden üstün değildir.Hepsi birbirini tamamlar.Her biri orijinaldir, benzersizdir. Bunun için hiç kimse diğerinden üstün değildir. Ama kendisini geliştirmiş kişi daha ilerdedir. Şunu bilmek gerekir; bilinçli evlilik özel yetenek gerektirmez özel çaba gerektirir. Öğrenmek isteyen herkes bir müzik aletini çalabilir, mutlu ve başarılı çalmak için uyumun güzelliğini tatmak gerekir.Yaşamın zenginliğini, her gün yeni bir güzelliğini tatmak için aynı müzik ahenginde titreşmeyi amaçlamak gerekir. Evrende titreşen ve sallanan müziksel bir enerji değil mi? Evrende ki ahenge uymak insanın çıkarına değil mi? Varoluşa uygun davranmak insanın yararına değil mi? Kuşlar, ağaçlar, dağlar, taşlar, böcekler, sinekler, çiçekler hepsi evrenle aynı müzik ahenginde titreşiyorlar ancak insanın küçük iradesi evrendeki düzene kafa tutuyor sonuçta da mutsuzluk olarak bedelini ödüyor.

İyi eş, iyi anne, baba olmak hayatımızda öncelikli bir yere sahip olmalı. İyi ev hanımı, iyi iş adamı olmak yeterli değildir. Sorunlarla karşılaştığımız zaman suçlamalarda bulunmak yerine ihtiyacımız olan bilgiyi edindikten sonra değiştirilebilir olanı düzeltmek eksiklerimizi tamamlamak ve kendimizi gerçekleştirmek bizim elimizdedir.

………………………

Yazar iletişimin bazı altın kurallarını şöyle sıralıyor:

1- Altın orta nokta kuralı: Tarafların beklentileri, fiziksel, ruhsal ve duygusal ihtiyaçları konuşulduğun da; her iki taraf birer adım atarak orta noktada buluşup uzlaşmaya çalışırlar.

2- İyi zan kuralı: Eşinizin sinirli, kızgın, öfkeli veya ilgisiz tavırlarında iyi zanlı yaklaşın. Eşinizi yanlış anlayabileceğinizi, sizi incitmek amacı ile yapmadığını öncelikle düşünün. Olumsuz senaryolara inanmak analitik düşünce yeteneğini bozduğu için kişiyi yanlış yargılara götürür .

3- Kendini gerçekleştiren ön kabul kuralı: Bir insan, diğer insanın kendisi hakkında kötü düşündüğüne inanırsa farkında olmadan beden dili ile bunu yansıtır. Karşı taraf olumsuzluğu hisseder ve savunma işine girer. Karşılıklı negatif etkileşim ve yersiz düşmanlık duyguları oluşur. Bunun çaresi diyalogu sabırla devam ettirmektir.

4- Saldırı hakkı tanımak: Bir insan her zaman neşeli, mutlu olması hoş olurdu ama bu mümkün değildir. Eşinizin sinirli olmasının nedeni sizinle hiç ilgili olmayabilir. Ona saldırı hakkı tanımak gibi güzel bir armağan verirseniz fırtınaya fırsat vermezsiniz.

5- Kendinizi kanıtlamanız gerekmez: Her anlaşmazlık genelde tarafların güç mücadelesine dönüşüyor. Kendi kimliğini, özgürlüğünü ispat etmek için fırsat olarak görülür. Bu düşünce tarzı karşılıklı duygusal enerjileri savunmaya harcamaya iter. Sürekli gerilim hali devam eder. Böyle durumlar çok az sevgi sağlar ve ilişkileri sağlamlaştırmaz. Kendine güvenen insan kendisini ispata ihtiyaç hissetmez. Başarıları kendini kanıtlamaya yeter.

6- Aykırı duygulara sahip olma hakkı tanımak: Duygular genelde ak ve kara şeklinde değildir, gri tonları daha fazladır.İnsan duygu yapısı çeşitli duyguların karışımından oluşur. Şuan sevgi hissetmediğimiz kişi ve olay tekrar sevmeyeceğimiz anlamına gelmez. Sevgi değişkendir, bırakalım karşımızdaki olaylarda farklı duygular gösterebilsin.

7- Avukat gibi değil hakim gibi olmalı: Bir şeyler ters gittiğinde hata nerede objektifliği ile hareket etmek. Benim “ Eşim haksız da olsam beni desteklemeli “ düşüncesini sorgulamak gerekir. Bazen kol kırılır yen içinde kalır ama bu hatayı onaylamak şeklinde olmamalıdır.

8- Ayda bir oturum yapmak: Evlilik anlaşmaya varma sanatıdır. Bunun için gündemli oturumların ihtiyaç sıklığına göre yapılması çok işe yarar.

9- Eşini değiştirmeye çalışmamak: Evlilik sorunlarından önemli bir kısmı kişi kendisi hakkında düşünmez, eşi hakkında düşünür.Onun ruhunu bile kontrol etmek ister. Başkalarının olmalarını istediği gibi olmadıklarına sinirlenmek yanlıştır. Çünkü; sen kendin bile olmak istediğin gibi olamıyorsun.

10- Aidiyet duygusu ve bağlılık testi: (tablo 1 ) :

0: hiç 1: Az 2: Orta 3: İyi 4: Çok iyi

1- Aileye güçlü bir şekilde bağlı olduğumu hissediyorum.

2- Aileye ait olduğum için memnunum.

3- Ailenin önemli bir parçasıyım.

4- Diğer aile üyeleri ile uyumum iyi.

5- Ailem tarafından engellenmediğimi, desteklendiğimi hissediyorum.

6- Ailemin geleceğini çok iyi görüyorum.

7- Hasta ve muhtaç olsam ailem yanımdadır.

8- Ailemdeki çok kişi benim için birçok zevklerinden vazgeçebilirler.

9- Beraber özel zaman geçirebiliyoruz.

10-Övgü takdir sözcüklerini aile içinde çok kullanırız.

11-Ailede kararları beraber alırız.

12-Kendimi ailede önemli hissederim.

13-Kendimi ailede değerli hissederim.

14-Düşüncelerim dinlenir, eksikliğim hemen fark edilir.

15-Benimle yakından ilgilenilir.

16-Bana saygı gösterildiği, varlığımın farkına varıldığı, hissini hep taşırım.

17-Bana güvenildiği hissini hep taşırım.

18-Sevgi ve şefkatin yoğun yaşandığı bir ortamdayım.

19-Kendimi evde mutlu hissediyorum.

…………………………………………………………………………..

Not: Eğer puanınız 20’nin altında ise avukatınızla konuşunuz.20 – 40 arası ise psikolojik yardım almalısınız.

11- Sosyal baskı ve yasaklara sağlıklı tepki: Bastırılmış duygu, duygusal yoksunluk psikolojik hasar oluşturur. Bastırılmış duygular yeni tecrübeler, kendini kanıtlamaya, sevilme, övülme arayışlara itebilir. Doygunluk ve haz için haklı ve mantıklı tepkiler verip veremediğinizi kontrol edin.

12- Boşanma tehdidine dikkat: Şok konuşmalar yapmak, evliliği test etmek tehlikeli yöntemlerdir. Güven ve sevgiyi arttırmaz. Egonuzu tatmin çabasından başka bir şey değildir. Kazananı olmayan bir uygulamadır.

13- Farklı düşünmeyi sağlamak: Sorun olduğunda verdiğimiz tepki karşımızdakini düşündürtüyorsa başardınız demektir. Sorunlu evlilikler de çocuğu kullanmak eğer düşünce kalıplarını değiştirirse faydalıdır.

14- Kontrol duygusunu hesaba katmak: Karşınızdaki kişiye kontrolü kaybediyor hissini uyandırırsanız ilişki zarar görür. Kazan – kazan ilişkisi için iki tarafta kontrol bende diyebilmelidir.

15- Fırtınalara fırsat verin: “Bu adam beni deli etti “ diyorsanız bırakın fırtına essin arkasından sağanak yağış gelsin sonradan çiçekler açacaktır.

16- İzle – bekle yöntemi: Sabırlı olmak diğer bütün erdemlerin geliştiği temel erdemdir. Sabır ve zaman duygusu birbiri ile ilişkilidir. Hayatın kalıcı zevkleri beklemeyi bilenlere verilir. Meditatif bir eylem olan sabır sadece katlanmak anlamına gelmez. İnsan kendisini bir zevkten mahrum bırakıyorsa mantıklı bir nedeni olmalıdır. Aktif sabır dediğimizde de kişi hareket halinde bekler. Ümidini kaybetmez sürekli fikir üretir. Kesinlikle sabır haklı ve mantıklı olmalıdır. Kişiliği ezdirmek, hakkını aramamak sabır değil pasifliktir. Girişimciliği yok eder. Aktif sabır ise sessiz ama soylu bir davranıştır. ”Senin yaptığını onaylamıyorum ama evliliğimiz için bu yaptıklarına katlanıyorum “ diyebilen insan karşı tarafın kendisini suçlu hissetmesine neden olur ve sonuca yaklaşır.

17- “ Ah Olsaydı “ sendromuna dikkat: Amerikalılar “ Eğer, umarım, gelecekte “ sözcüklerini çok kullanırlar. Bu kapitale dayalı sistemin daha çok şeye sahip olmayı teşvik için geliştirildiği sistemin sonuçlarıdır. Beklenti düzeyini yükseltir. Çok şeye sahip olduğu halde mutlu olamayan insanlar çoğalır. Sahip olduğu şeyin değerini bilen ama çoğu hedefleyen insan tehlikeden kurtulur. Yetinme duygusu yani kanaat tembelliğe itmemeli ama nankörlük gibi bir çirkin özellik evliliğe çok zarar verir. Daha iyiyi isterken sahip olduğu şeylerin farkına varmayan insana nankör denir. Doyumsuz eşler ciddi evlilik sorunlarına neden olurlar.

18- Şefkatin önemi: Sevgiden farklı bir duygudur. Batı dillerinde tam karşılığı olmayan karşılıksız sevgi olarak da söylenebilir. Annenin çocuğuna verdiği en önemli hediyedir. Ruhsal bir enerjidir ve verdiği kimseyi de vereni de iyi hissettirir, şefkat şefkati doğurur. Vicdana giden duygudur, iç sesi, içteki uyarı sistemini harekete geçirir. Bu duyguya sahip kişi bilerek kötülük yapmaz. Şefkatli kişilerin iyi eş olmaları daha kolaydır.Yumuşak ve sıcak kalpli insanları kim sevmez ki. Şefkatli insan aynı zamanda bağışlayıcıda olur affetmeyi başarır. Sevgide bağışlayıcılık daha azdır.

19- Olgun savunma mekanizmaları: Bunları bilmekte ve sorunlu kişilik tiplerini tanımakta yarar vardır.

Sublimasyon ( Yüceltme ): İç çatışma yaşayan kişi yüce değerlere sarılarak ego doyumunu sağlar.

Alturizm: İç çatışmadan fedakarlık yaparak çıkmayı başarmaktır.

Assetizm: İç çatışma durumunda zevke değer vermemeyi, zevki ertelemeyi başarmaktır.

Antisipasyon: Sezinleme ve önsezi özellikleri ile sorunu önceden çözümlemeyi başarmaktır.

Supresyon: İç çatışma yaşandığında sorunu çözüp bilinç altının derinliklerine gömmeyi başarmaktır.

Nevzat Tarhan’ın 6 ay süre ile STV ekranında MAKUL ÇÖZÜM programında ele aldığı konular ve onların sunuluş biçimi izleyiciden çok ilgi gördü. Oluşan bu talep sonrasında programlarda dile getirilen hususlar tekrar gözden geçirilerek Timaş yayınları tarafından kitaplaştırıldı. Kitabın içinde yer alan konu başlıkları aşağıdadı:

İçindekiler

• Giriş
• Bir Aşk Macerası
• BİLİNÇLİ EVLİLİK
• Başkalaşım Değil, Değişim
• Orkestra Gibi Olmak
• Özbilinç Oluşumu
• Psikolojik Dinamiği Anlamak
• Duygusal Olgunluk
• İLETİŞİMDE BAZI ALTIN KURALLAR
• Altın Orta Nokta Kuralı
• İyi Zan Kuralı
• Kendini Geliştiren Ön Kabul Kuralı
• Saldırı Hakkı Tanımak
• Kendinizi Kanıtlamanız Gerekmez
• Aykırı Duygulara Sahip Olma Hakkı Tanımak
• Avukat Değil, Hakim Gibi Olmak
• Ayda Bir Oturum Yapmak
• Eşini Değiştirmeye Çalışmamak
• Aidiyet Duygusu ve Bağlılık Testi
• Sosyal Baskı ve Yasaklara Sağlıklı Tepki
• Boşanma Tehdidine Dikkat
• Farklı Düşünmeyi Sağlamak
• Kontrol Duygusunu Hesaba Katmak
• Fırtınalara Fırsat Verin
• İzle-Bekle Yöntemi
• “Ah Olsaydı” Sendromuna Dikkat!
• Şefkatin Önemi
• Olgun Savunma Mekanizmalarını Bilmek
• 12 ÇEŞİT SORUNLU KİŞİLİK TİPİ
• BİLİNÇLİ EBEVEYN OLMA KURALLARI
• Birinci Bölüm
• EBEVEYN ÇOCUK İLİŞKİLERİ
• 1. ÇOCUKLARDA ÖZGÜVEN
• Özgüven Yetersizliğinde Ailenin Etkisi
• Aşırı Özgüven
• Özgüvende genetik Etki
• 2. EBEVEYN ÇOCUK İLİŞKİSİNDE TUTARLILIK VE ADALET
• Tutarlı Davranış
• Ödül ve Cezada Tutarlılık
• Kardeşler Arasında Adaletli Davranma
• Çocukta Hak Duygusu Gelişmediyse Ne Yapmak Gerekir?
• 3. ÇOCUKLARDA SAYGI EĞİTİMİ
• Saygı Eğitiminde Yapılan Hatalar
• Saygılı Davranarak Hakkını Aramak
• Hatayı Kabul Edebilmek
• 4. ÇOCUKLARA İYİLİK YAPMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI
• İyilik Yapan Mutlu Olur
• İyilik Ne İçin Yapılmalı?
• İyilik Yapmak Öğrenilir
• Çocukları Kötülükten Nasıl Korumalıyız?
• 5. ÇALIŞAN ANNELER VE ÇOCUKLARI
• Bebeklik Döneminde Anne Çocuk İlişkisi
• Kaliteli Zaman Geçirmenin Önemi
• Büyükannelerin Yanında Büyüyen Çocuklar
• 6. ANNE BABASI VEFAT EDEN ÇOCUKLAR
• Anne Babanın Kaybı Çocuğa Nasıl Anlatılmalı?
• Vefatın Ardından Yapılması Gerekenler
• Çocuğun Rol Modelinin Kaybı
• 7. BOŞANMIŞ AİLELER VE ÇOCUKLARI
• Boşanmanın Çocuk Üzerindeki Etkisi
• Boşanma Çocuğa Nasıl Anlatılmalı?
• Boşanmadan Sonra Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
• 8. ÜVEY ANNE ÇOCUK İLİŞKİSİ
• Hakim Üvey Anne İmajı
• Çocuğun Gözüyle Üvey Anne
• Üvey Annelerin Dikkat Etmesi Gerekenler
• Çocuk Üvey Anneye Tepki Gösterirse
• Üvey Anne Çocuk İlişkisinde Babanın Rolü
• Üvey Kardeş
• 9. KEKEMELİK SORUNU YAŞAYAN ÇOCUKLAR
• Konuşma Nasıl Öğrenilir?
• Konuşma Bozukluğunun Nedenleri
• Konuşma Bozukluklarının Tedavisi
• Anne Baba Bu Süreci Nasıl Etkiler?
• Konuşma Geriliği
• 10. YARAMAZLIK YAPAN ÇOCUKLAR
• Eğitim Hatalarından Kaynaklanan Yaramazlık
• Yaramazlık Durumunda Ne Yapmak Gerekir?
• Hiperaktivite
• 11. ÇOCUKLARDA TELEVİZYON İZLEME ALIŞKANLIĞI
• Televizyonun Çocuklar Üzerindeki Etkisi
• Ne Yapılmalı?
• 12. ÇOCUKLAR BİLGİSAYAR OYUNLARINDAN ETKİLENİR Mİ?
• Bilgisayar Oyunları Çocukları Nasıl Etkiler?
• Bilgisayar Karşısında Çok Fazla Zaman Geçiren Çocuklar
• Aileler Ne Yapmalı?
• 13. ÇOCUKLARIN ÖDEVLERİNE NASIL YARDIMCI OLABİLİRİZ?
• Kalıcı Öğrenmeyi Sağlayabilmek
• Farklı Öğrenme Modelleri
• Öğrenmede Ödül ve Ceza
• Bazı Eğitim Hataları
• Öğrenme Güçlüğü
• 14. KARDEŞLER ARASI ÇATIŞMALARDA AİLENİN TUTUMU
• Küçük Kardeşi Kabullenememe
• Kardeşler Arası Kıskançlık
• Ağabey Kız Kardeş Çatışmaları
• 15. KARDEŞLER ARASI DAYANIŞMADA AİLENİN ROLÜ
• Kardeşler Arası Rekabeti Kamçılayan Davranışlar
• Kardeşler Arasında Dayanışma Bilinci Oluşturma
• Vericilikte Sınır Olmalı mıdır?
• 16. ÇOCUKLARIN ARKADAŞLARIYLA İLİŞKİLERİ
• Arkadaş Seçiminin Önemi
• Arkadaşlar Arasında Kıskançlık ve Rekabet
• Arkadaşının Sorunlarına Duyarlı Olmak
• 17. ERGENLİK ÇAĞI VE ŞİDDET EĞİLİMİNİN ARTIŞI
• Ergenlik Çağının Özellikleri
• Ergenlikte Şiddet Eğiliminin Artışı
• Kavga Eden Çocuğa Nasıl Yardım Edebiliriz?
• 18. GENÇLERİ MADDE BAĞIMLILIĞINDAN KORUMAK
• Bağımlılık Nedir?
• Gençleri Kötü Alışkanlıklara Sürükleyen Nedenler ve Belirtileri
• Ailelerin Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
• 19. MESLEK SEÇİMİNDE AİLENİN ETKİSİ
• Çocuk Hangi Alana Yatkın Olduğunu Nasıl Gösterir?
• Çocuğun Başarısında Ailenin Rolü
• Çocuğu Cesaretlendirme
• 20. EŞ SEÇİMİNDE ANNE BABANIN ETKİSİ
• Anne Babanın Tavrı Nasıl Olmalı?
• Aile Gencin Seçimini Onaylamıyorsa Ne Yapmalı?
• Aile Genci Zorla Evlendirmek İsterse Ne Yapılmalı?
• İkinci Bölüm
• EŞLER ARASI İLİŞKİLER
• 1. EVLİLİKTE SEVGİNİN ÖNEMİ
• Sevginin Gücü
• Evlilikte Sevgi
• Farklı Sevgi Dilleri
• Sevmekten veya Sevilmekten Korkanlar
• 2. EVLİLİKTE EŞLERİN BİRBİRLERİNİ TANIMASININ ÖNEMİ
• Evleneceğiniz Kişiyi Nasıl Tanıyabilirsiniz?
• Tanımak Yeterli mi?
• 3. EŞLERİN SOSYAL VE KÜLTÜREL AÇIDAN DENKLİĞİ
• Ailelerin Tavrı Nasıl Olmalı?
• Eşler Birbirlerine Denk Değilse
• 4. KISKANÇLIK
• Kıskançlık Türleri
• Kıskançlık Neden Doğar?
• Kıskançlık Evliliği Nasıl Etkiler?
• Kıskanan Kişi Ne Yapmalı?
• Kıskanılan Kişi Ne Yapmalı?
• 5. FEDAKARLIK
• Önce Ben mi, Önce Biz mi?
• Fedakarlık Nedir?
• Fedakarlıkta Sınır Olmalı mıdır?
• 6. HIRS DUYGUSU VE İŞ - AİLE HAYATI DENGESİ
• Hırs Nedir?
• İş Hayatı-Aile Hayatı
• Ne Yapmalı?
• Yoğun Çalışan Kadınsa
• 7. EVLİLİK ARKADAŞ İLİŞKİLERİNE ENGEL MİDİR?
• Eşiniz Arkadaşlarınızla Görüşmenizi İstemiyorsa
• Eşiniz Arkadaş Grubunuza Katılmak İstemiyorsa
• Evlilik ve Arkadaşlık İlişkilerinde Denge
• 8. KAYINVALİDELERİ İLE BİRLİKTE YAŞAYAN GELİNLER
• Kayınvalide Açısından Durum
• Gelin Açısından Durum
• Ne Yapılmalı?
• 9. ALKOL BAĞIMLILIĞI VE AİLEYE ETKİSİ
• Alkol Bağımlılığı
• Alkol Kullanımının Sonuçları
• Alkolizmin Tedavisi ve Tedavide Ailenin Rolü
• 10. EŞİ VEFAT EDEN KADINLAR
• Matem Dönemi
• Çevrenin Etkisi
• Yeni Bir Dönem